„Bez samochodu nie dotrę do pracy. Bez pracy nie spłacę długu. Czy komornik naprawdę może zabrać mi jedyny sposób na zarobkowanie?" – to jeden z najczęstszych lęków osób zadłużonych. Dobra wiadomość: prawo chroni narzędzia pracy. Zła: ochrona ma swoje granice.
Ale musisz to udowodnić.
Co mówi prawo? Art. 829 KPC
Podstawą ochrony samochodu jest art. 829 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego, który wyłącza spod egzekucji określone przedmioty niezbędne do pracy.
Zauważ końcówkę: „z wyłączeniem pojazdów mechanicznych". Na pierwszy rzut oka wygląda to źle. Ale orzecznictwo sądów znacząco złagodziło tę zasadę.
Sąd Najwyższy wielokrotnie orzekał, że samochód może być chroniony, jeśli jest bezwzględnie niezbędny do wykonywania zawodu i nie ma alternatywy (transport publiczny, praca zdalna). Każda sprawa jest oceniana indywidualnie.
Kiedy samochód jest chroniony? Konkretne scenariusze
Ochrona zależy od charakteru Twojej pracy i okoliczności. Oto najczęstsze sytuacje:
Samochód jest Twoim narzędziem pracy. Bez niego nie możesz wykonywać zawodu.
Jeździsz do klientów w terenie. Umowa wymaga posiadania auta.
Mieszkasz w miejscu bez transportu publicznego. Praca 30+ km od domu.
Pracujesz w biurze. Dojedziesz autobusem lub tramwajem.
Pracujesz z domu. Samochód nie jest potrzebny do zarobkowania.
Masz dwa auta. Jedno wystarczy do dojazdu do pracy.
A co z wartością samochodu?
Nawet jeśli samochód jest niezbędny do pracy, jego wartość ma znaczenie. Sądy przyjmują zasadę proporcjonalności: dłużnik ma prawo do narzędzia pracy, ale nie do luksusowego narzędzia.
W praktyce oznacza to: jeśli jeździsz Mercedesem za 150 000 zł jako kurier, komornik może argumentować, że do rozwożenia paczek wystarczy Dacia za 30 000 zł. Nadwyżka wartości może zostać zlicytowana.
Nie ma oficjalnego „limitu wartości" w przepisach. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie przez sąd. Te kwoty to orientacja oparta na orzecznictwie, nie gwarancja.
Samochód w leasingu lub na kredyt – czy jest bezpieczny?
Leasing operacyjny
Dobra wiadomość: samochód w leasingu operacyjnym nie jest Twoją własnością – należy do firmy leasingowej. Komornik nie może go zająć, bo to nie Twój majątek.
Ale uwaga: jeśli przestaniesz płacić raty leasingowe, firma leasingowa sama zabierze auto (to ich prawo jako właściciela).
Kredyt samochodowy
Zła wiadomość: przy kredycie jesteś właścicielem, więc komornik może zająć samochód. Bank ma jednak zastaw rejestrowy – to oznacza, że z licytacji najpierw spłacany jest kredyt, a dopiero reszta trafia do innych wierzycieli.
W praktyce: jeśli wartość auta jest zbliżona do pozostałego kredytu, egzekucja jest nieopłacalna (komornik dostanie grosze).
Jak udowodnić, że samochód jest niezbędny do pracy?
Jeśli komornik zajął Twój samochód, a Ty uważasz, że jest niezbędny do pracy, musisz to aktywnie udowodnić. Sam fakt posiadania pracy nie wystarczy.
Co zrobić, gdy komornik zajął samochód?
-
Nie panikuj – zajęcie to nie licytacja
Zajęcie to zakaz zbywania. Samochód może nadal stać u Ciebie. Do licytacji droga jest długa. -
Złóż wniosek o wyłączenie spod egzekucji
Pismo do komornika z dokumentami udowadniającymi, że auto jest niezbędne do pracy. -
Jeśli komornik odmówi – skarga do sądu
Masz 7 dni na złożenie skargi na czynności komornika. Sąd oceni sprawę. -
Równolegle – negocjuj ugodę z wierzycielem
Jeśli uzgodnisz spłatę, wierzyciel może wycofać egzekucję. Przeczytaj więcej o zasadach egzekucji z nieruchomości. -
Rozważ profesjonalną pomoc
Specjalista przygotuje dokumentację i poprowadzi sprawę przed sądem.
Prawdziwa historia: kurier, który uratował auto
„Pracuję jako kurier dla firmy logistycznej. Komornik zajął mojego Citroena Berlingo – jedyny samochód, którym rozwożę paczki. Bez niego = zero dochodu. Złożyliśmy skargę do sądu z umową o pracę, zakresem obowiązków i ewidencją przebiegu. Sąd uchylił zajęcie w 3 tygodnie. Auto zostało, dalej pracuję i spłacam dług z wynagrodzenia." — Paweł, 34 lata, Poznań
Czego NIE robić, gdy grozi Ci zajęcie samochodu
- Przepisywanie auta na rodzinę – to skarga pauliańska (cofnięcie transakcji) lub art. 300 KK (przestępstwo)
- Ukrywanie samochodu – utrudnianie egzekucji to przestępstwo z art. 300 § 2 KK
- Sprzedaż zajętego auta – przestępstwo z art. 300 § 1 KK, odpowiedzialność karna
- Ignorowanie komornika – bez Twojej aktywnej obrony zajęcie przejdzie do licytacji
- Czekanie „aż się samo rozwiąże" – nie rozwiąże się. Działaj.
Podsumowanie: kiedy Twoje auto jest bezpieczne?
Pamiętaj: ochrona nie jest automatyczna. Musisz złożyć wniosek, przedstawić dokumenty i bronić swojego stanowiska. Komornik nie będzie zgadywał, że auto służy Ci do pracy.
Jeśli masz długi i obawiasz się o samochód – nie czekaj na zajęcie. Ugoda z wierzycielem to najlepsza ochrona. Zakończona egzekucja oznacza, że nikt nie będzie sięgał po Twoje mienie.
Komornik zagraża Twojemu samochodowi?
Bezpłatnie przeanalizujemy Twoją sytuację i powiemy, jakie masz opcje ochrony.
Umów bezpłatną konsultację