Komornik sądowy to nie windykator — ma realne uprawnienia do zajmowania Twojego majątku na podstawie tytułu wykonawczego. Ale nawet egzekucja komornicza ma swoje granice, a Ty masz prawa, które komornik musi respektować. Ten przewodnik wyjaśnia, czego komornik może, a czego nie może zrobić.
Kim jest komornik sądowy i jak działa egzekucja?
Komornik sądowy to funkcjonariusz publiczny działający przy sądzie rejonowym. W odróżnieniu od windykatora polubownego, komornik posiada uprawnienia nadane przez prawo do przymusowego egzekwowania należności orzeczonych przez sąd. Komornik może działać wyłącznie na podstawie tytułu wykonawczego — jest to wyrok sądu lub nakaz zapłaty opatrzony klauzulą wykonalności.
Proces egzekucji komorniczej zaczyna się od złożenia wniosku przez wierzyciela (osobę, której jesteś winien pieniądze). Wierzyciel musi dostarczyć komornikowi tytuł wykonawczy i wskazać majątek dłużnika. Komornik następnie wszczyna postępowanie egzekucyjne — zajmuje konto bankowe, wynagrodzenie za pracę, ruchomości lub nieruchomości.
Ważne: komornik nie decyduje o tym, czy dług istnieje. To ustalił sąd. Komornik jedynie wykonuje orzeczenie sądu. Dlatego najlepszą obroną przed komornikiem jest aktywna obrona przed sądem — zanim sprawa trafi do egzekucji.
Zajęcie konta bankowego — ile komornik musi zostawić?
Zajęcie rachunku bankowego to najczęstsza czynność egzekucyjna. Po otrzymaniu zawiadomienia bank natychmiast blokuje środki na koncie. Ale komornik nie może zabrać wszystkiego — prawo chroni Cię kwotą wolną od zajęcia.
Kwota wolna od zajęcia na koncie bankowym (2026)
Na rachunku bankowym wolna od zajęcia jest kwota odpowiadająca 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4 666 zł brutto, więc kwota wolna to około 3 500 zł (aktualizowana corocznie). Ta kwota odnawia się co miesiąc — nie kumuluje się.
Bank ma obowiązek automatycznie chronić kwotę wolną — nie musisz o nią wnioskować. Jeśli komornik zajął środki poniżej kwoty wolnej, złóż skargę na czynności komornika do sądu (art. 767 KPC). Masz na to 7 dni od dowiedzenia się o zajęciu.
Uwaga: kwota wolna dotyczy jednego rachunku bankowego. Jeśli masz kilka kont w różnych bankach, komornik może zająć wszystkie, ale kwota wolna przysługuje Ci tylko raz — na jednym wybranym koncie. Warto poinformować komornika, które konto jest Twoim głównym rachunkiem.
Zajęcie wynagrodzenia — co mówi prawo?
Komornik może zająć część Twojego wynagrodzenia za pracę, ale Kodeks pracy wyraźnie ogranicza tę kwotę. Pracodawca, po otrzymaniu zawiadomienia od komornika, ma obowiązek potrącać odpowiednią kwotę i przekazywać ją na rachunek komornika.
Ile komornik może zabrać z pensji:
- Długi niealimentacyjne — maksymalnie 50% wynagrodzenia netto, ale komornik musi zostawić kwotę równą minimalnemu wynagrodzeniu netto (w 2026 r. ok. 3 500 zł).
- Alimenty — do 60% wynagrodzenia netto, bez gwarancji kwoty minimalnej.
- Umowy zlecenia — komornik może zająć całość, chyba że jest to jedyne źródło utrzymania i ma charakter powtarzalny (wtedy stosuje się ochronę jak przy umowie o pracę).
Świadczenia socjalne, zasiłki rodzinne, 500+ (800+), świadczenie pielęgnacyjne oraz dodatki mieszkaniowe są całkowicie wolne od egzekucji komorniczej. Komornik nie może ich zająć w żadnej sytuacji.
Zajęcie samochodu, sprzętu i ruchomości
Czy komornik zajmie samochód potrzebny do pracy? To jedno z najczęstszych pytań dłużników. Odpowiedź zależy od okoliczności:
Komornik nie może zająć rzeczy niezbędnych do pracy zarobkowej dłużnika (narzędzia, sprzęt, surowce — do wartości określonej rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości). Jeśli samochód jest niezbędny do wykonywania pracy — np. jesteś kierowcą, przedstawicielem handlowym, dojeżdżasz do pracy w miejscu, gdzie nie ma komunikacji publicznej — masz argument za wyłączeniem go z egzekucji.
Przedmioty wyłączone z egzekucji (art. 829 KPC):
- Przedmioty urządzenia domowego niezbędne do codziennego życia (łóżko, stół, krzesła, pralka, lodówka, kuchenka)
- Ubranie, bielizna, pościel
- Zapasy żywności i opału na miesiąc
- Narzędzia i przedmioty niezbędne do pracy zarobkowej
- Przedmioty niezbędne do nauki
- Przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność
- Obrączki ślubne, ordery, odznaczenia
Licytacja nieruchomości — kiedy i jak?
Licytacja komornicza nieruchomości to ostateczność — komornik sięga po nią, gdy inne sposoby egzekucji okazały się nieskuteczne, a dług jest na tyle duży, że uzasadnia tak drastyczny krok.
Procedura licytacji nieruchomości jest długa i skomplikowana — od zajęcia do sprzedaży mija zwykle 12-24 miesięcy. W tym czasie masz wiele możliwości obrony:
- Spłata długu — nawet częściowa, może skłonić wierzyciela do wycofania wniosku o licytację
- Ugoda z wierzycielem — ugoda konsumencka pozwala umorzyć część długu i rozłożyć resztę na raty. Wierzyciel często woli ugodę niż niepewną i kosztowną licytację.
- Skarga na czynności komornika — jeśli procedura została naruszona (np. brak prawidłowego doręczenia, zaniżona wycena)
- Powództwo przeciwegzekucyjne — jeśli dług wygasł, został spłacony lub jest przedawniony
Na pierwszej licytacji cena wywoławcza to 75% wartości oszacowania nieruchomości. Na drugiej — 66,67%. W praktyce nieruchomości na licytacjach sprzedają się znacznie poniżej wartości rynkowej, co oznacza ogromną stratę dla dłużnika. Dlatego warto walczyć o alternatywne rozwiązania.
Skarga na czynności komornika — Twoja broń
Jeśli uważasz, że komornik naruszył Twoje prawa, masz prawo złożyć skargę na czynności komornika (art. 767 KPC). Termin: 7 dni od dnia, w którym dowiedziałeś się o czynności. Skargę składasz do sądu rejonowego, przy którym działa komornik.
Najczęstsze powody skarg:
- Zajęcie kwoty wolnej od egzekucji na koncie bankowym
- Zajęcie przedmiotów wyłączonych z egzekucji (art. 829 KPC)
- Brak prawidłowego zawiadomienia o wszczęciu egzekucji
- Nieprawidłowa wycena nieruchomości lub ruchomości
- Naliczenie zawyżonych kosztów egzekucyjnych
- Prowadzenie egzekucji mimo spłaty długu lub zawarcia ugody
Opłata od skargi wynosi 50 zł. Sąd rozpatruje skargę w ciągu tygodnia (w praktyce 2-4 tygodnie). Jeśli skarga jest uzasadniona, sąd uchyla wadliwą czynność komornika. Warto dołączyć wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia skargi.
Porównanie: windykator vs komornik — kluczowe różnice
- Windykator polubowny: pracownik prywatnej firmy, brak uprawnień do zajmowania majątku, może tylko prosić o spłatę, podstawa: umowa zlecenia z wierzycielem.
- Komornik sądowy: funkcjonariusz publiczny, realne uprawnienia egzekucyjne, może zająć konto/wynagrodzenie/majątek, podstawa: tytuł wykonawczy z sądu.
Kluczowa rada: jeśli dostajesz pisma od firmy windykacyjnej — masz czas na negocjacje i ugodę. Jeśli sprawę prowadzi już komornik — też masz opcje (skarga, ugoda, restrukturyzacja), ale czas jest bardziej ograniczony. W obu przypadkach najgorsze, co możesz zrobić, to ignorować problem.
Najczęstsze błędy dłużników w postępowaniu egzekucyjnym
- Przepisywanie majątku na rodzinę — ukrywanie majątku przed komornikiem jest przestępstwem z art. 300 KK. Komornik (i wierzyciel) mogą zaskarżyć takie czynności, a Ty ryzykujesz wyrok karny.
- Ignorowanie korespondencji od komornika — zawiadomienie o wszczęciu egzekucji zawiera 7-dniowy termin na dobrowolną spłatę. Przegapienie go oznacza naliczenie dodatkowych kosztów egzekucyjnych.
- Niepoinformowanie komornika o źródle dochodów — komornik wysyła zapytania do ZUS, US, banków. Lepiej współpracować i wskazać majątek, na którym zależy Ci najmniej.
- Brak korzystania z przysługujących środków obrony — powództwo przeciwegzekucyjne, skarga na czynności komornika, wniosek o ograniczenie egzekucji — to realne narzędzia, z których dłużnicy zbyt rzadko korzystają.
- Rezygnacja z negocjacji — nawet gdy sprawę prowadzi komornik, wierzyciel może cofnąć wniosek egzekucyjny po zawarciu ugody. Negocjuj do ostatniej chwili.