Komornik a Minimalne Wynagrodzenie — Czy Może Zabrać Całą Pensję?

Zarabiasz minimalną pensję i boisz się, że komornik zabierze Ci wszystko? To jeden z najczęstszych lęków osób zadłużonych — i jednocześnie jeden z największych mitów. Prawo polskie wyraźnie chroni minimalne wynagrodzenie przed egzekucją. Wyjaśniamy, co dokładnie mówi art. 87¹ Kodeksu pracy i kiedy ochrona NIE działa.

Co mówi prawo — art. 87 i 87¹ Kodeksu pracy

Zasady potrąceń z wynagrodzenia za pracę regulują dwa kluczowe przepisy Kodeksu pracy. Warto znać je dokładnie, bo to Twoja podstawowa linia obrony przed nadmiernymi potrąceniami.

Art. 87 § 1 KP określa maksymalne granice potrąceń:

• Przy egzekucji niealimentacyjnej (kredyty, pożyczki, mandaty): do 50% wynagrodzenia netto
• Przy egzekucji alimentacyjnej: do 60% wynagrodzenia netto
• Przy zaliczkach pieniężnych udzielonych pracownikowi: do 50%

Art. 87¹ § 1 KP wprowadza kwotę wolną od potrąceń:

Te dwa przepisy działają jednocześnie — komornik stosuje ten limit, który jest korzystniejszy dla pracownika. To fundamentalna zasada polskiego prawa pracy, chroniąca pracowników przed utratą środków do życia. Więcej o ogólnych zasadach potrąceń przeczytasz w artykule ile komornik może zabrać z pensji.

Minimalne wynagrodzenie w 2026 — konkretne kwoty

Od 1 stycznia 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4 666 zł brutto. Po odliczeniu składek ZUS i podatku dochodowego na rękę zostaje około 3 510 zł netto. To właśnie ta kwota netto jest kluczowa — stanowi nieprzekraczalną barierę dla komornika.

Warto pamiętać o kilku istotnych szczegółach:

• Kwota wolna dotyczy wynagrodzenia netto (po podatkach i składkach), nie brutto
• Obowiązuje za pełny miesiąc pracy na pełnym etacie
• Przy niepełnym etacie kwota wolna jest proporcjonalnie niższa
• Zmienia się co roku wraz ze zmianą minimalnego wynagrodzenia

W praktyce oznacza to, że pracownik na pełnym etacie z minimalnym wynagrodzeniem jest całkowicie chroniony przed egzekucją z pensji — pod warunkiem, że dług nie dotyczy alimentów. To jeden z najsilniejszych mechanizmów ochrony dłużnika w polskim prawie i obowiązuje niezależnie od wysokości zadłużenia czy liczby wierzycieli prowadzących egzekucję.

Kiedy ochrona NIE działa — wyjątki od reguły

Istnieją sytuacje, w których ochrona minimalnego wynagrodzenia nie obowiązuje lub jest ograniczona. Musisz o nich wiedzieć, żeby nie mieć fałszywego poczucia bezpieczeństwa.

1. Alimenty — brak kwoty wolnej

To najważniejszy wyjątek. Przy egzekucji alimentów nie obowiązuje kwota wolna. Komornik może potrącić do 60% wynagrodzenia netto, nawet jeśli pensja wynosi minimalną krajową. Przy pensji 3 510 zł netto komornik zabierze do 2 106 zł na alimenty, pozostawiając Ci zaledwie 1 404 zł. Alimenty mają absolutny priorytet w polskim prawie egzekucyjnym.

2. Niepełny etat — proporcjonalna ochrona

Kwota wolna jest proporcjonalna do wymiaru czasu pracy. Na pół etatu Twoja kwota wolna to tylko 50% minimalnej krajowej netto — około 1 755 zł. Na ¾ etatu — około 2 632 zł. To oznacza, że pracownicy na niepełnym etacie mogą mieć potrącane pieniądze nawet przy niskim wynagrodzeniu.

3. Umowy cywilnoprawne — brak standardowej ochrony

Umowa zlecenia i umowa o dzieło NIE są umową o pracę. Co do zasady, wynagrodzenie z tych umów może być zajęte w całości. Ochrona zbliżona do kodeksowej przysługuje tylko wtedy, gdy dochód z umowy zlecenia jest Twoim jedynym i powtarzalnym źródłem utrzymania — ale musisz to udowodnić komornikowi.

Pensja minimalna a różne składniki wynagrodzenia

Wynagrodzenie za pracę to nie tylko podstawa — to również premie, dodatki, nagrody i inne składniki. Jak komornik traktuje poszczególne elementy wynagrodzenia?

Składniki wchodzące w skład wynagrodzenia (chronione):

• Wynagrodzenie zasadnicze — zawsze chronione kwotą wolną
• Premia regulaminowa — wchodzi w skład wynagrodzenia za pracę
• Dodatek za pracę w godzinach nocnych — chroniony
• Dodatek stażowy — chroniony
• Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe — chronione

Składniki, które mogą być traktowane odrębnie:

• Nagroda jubileuszowa — jednorazowe świadczenie, może podlegać zajęciu ponad kwotę wolną
• Odprawa emerytalna — jednorazowa, traktowana jak wynagrodzenie
• Ekwiwalent za urlop — podlega tym samym zasadom co pensja
• Dieta i delegacja — co do zasady NIE podlega zajęciu (nie jest wynagrodzeniem)

Kluczowa zasada: jeśli łączne wynagrodzenie netto (ze wszystkimi składnikami) nie przekracza minimalnego wynagrodzenia netto — komornik nie potrąci niczego. Jeśli przekracza — potrąci nadwyżkę, ale maksymalnie do limitu 50%.

Warto też wiedzieć o sytuacjach, gdy pracownik otrzymuje wynagrodzenie od dwóch pracodawców jednocześnie. W takim przypadku kwota wolna obowiązuje u każdego pracodawcy osobno — każdy z nich musi zostawić pracownikowi co najmniej minimalne wynagrodzenie netto proporcjonalnie do etatu. Komornik nie może połączyć obu dochodów i liczyć potrącenia od sumy.

Obowiązki pracodawcy wobec komornika

Pracodawca odgrywa kluczową rolę w ochronie Twojego wynagrodzenia. Po otrzymaniu zajęcia komorniczego ma ściśle określone obowiązki — i prawa.

Co pracodawca MUSI zrobić:

• Odpowiedzieć na zajęcie w ciągu 7 dni — podać wysokość wynagrodzenia, inne zajęcia, przeszkody
• Prawidłowo obliczyć potrącenie — od kwoty netto, z uwzględnieniem kwoty wolnej
• Przekazywać potrącone kwoty komornikowi terminowo
• Informować komornika o zmianach (np. rozwiązanie umowy o pracę)

Co pracodawca POWINIEN zrobić (w Twoim interesie):

• Poinformować komornika, że wynagrodzenie wynosi minimalne i potrącenie jest niemożliwe
• Prawidłowo uwzględnić kwotę wolną proporcjonalnie do etatu
• NIE potrącać z diet, delegacji i świadczeń socjalnych

Czego pracodawca NIE MOŻE:

• Potrącić więcej niż pozwala prawo — odpowiada za błędy
• Ujawniać informacji o zajęciu innym pracownikom
• Dyskryminować pracownika z powodu zajęcia komorniczego
• Zwolnić pracownika z powodu egzekucji komorniczej

Jeśli pracodawca popełni błąd i potrąci za dużo, ma obowiązek skorygować rozliczenie. Możesz dochodzić zwrotu nadpłaconych kwot. O kompleksowej ochronie majątku przed egzekucją przeczytasz w artykule ochrona majątku przed egzekucją.

Co robić, gdy komornik chce zabrać z minimalnej pensji

Jeśli dowiedziałeś się, że komornik zajął Twoje wynagrodzenie, a zarabiasz minimalną pensję, podejmij konkretne kroki. Oto co powinieneś zrobić:

Krok 1: Sprawdź swój pasek wypłaty

Sprawdź, czy pracodawca faktycznie dokonał potrącenia. Jeśli zarabiasz minimalne wynagrodzenie na pełnym etacie, potrącenie (niealimentacyjne) nie powinno mieć miejsca. Jeśli pracodawca mimo wszystko potrącił — to błąd.

Krok 2: Porozmawiaj z działem kadr

Poinformuj dział kadr lub księgowość o swoim prawie do kwoty wolnej. Powołaj się na art. 87¹ § 1 Kodeksu pracy. Pracodawca powinien skorygować potrącenie i zwrócić nadmiernie pobraną kwotę.

Krok 3: Złóż skargę do PIP

Jeśli pracodawca nie reaguje, zgłoś sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy. PIP może przeprowadzić kontrolę i nakazać pracodawcy korektę.

Krok 4: Rozważ rozwiązanie systemowe

Ochrona minimalnego wynagrodzenia nie rozwiązuje problemu zadłużenia — jedynie chroni Twoje środki do życia. Dług nadal rośnie o odsetki i koszty komornicze. Kompletny przewodnik o komorniku wyjaśnia wszystkie aspekty egzekucji, a ugoda konsumencka może być sposobem na definitywne zakończenie problemu.

Pamiętaj: fakt, że komornik nie potrąca nic z Twojej pensji, nie oznacza, że problem zniknął. Dług rośnie o odsetki każdego dnia. Koszty komornicze się kumulują. A komornik cierpliwie czeka — na podwyżkę, premię, zmianę pracy na lepiej płatną. Wtedy potrącenia zaczną się natychmiast. Dlatego warto rozwiązać problem teraz, gdy masz jeszcze szansę na korzystne warunki ugody.

Najczęściej zadawane pytania

Czy komornik może zabrać cokolwiek z minimalnej pensji?

Przy długach niealimentacyjnych — nie. Minimalne wynagrodzenie netto (ok. 3 510 zł w 2026) stanowi kwotę wolną od potrąceń komorniczych na mocy art. 87¹ Kodeksu pracy. Wyjątkiem są alimenty — przy egzekucji alimentacyjnej komornik może potrącić do 60% nawet z pensji minimalnej.

Ile wynosi minimalne wynagrodzenie netto w 2026 roku?

Minimalne wynagrodzenie brutto w 2026 roku wynosi 4 666 zł. Po odliczeniu składek ZUS i podatku dochodowego daje to około 3 510 zł netto na rękę. To właśnie ta kwota stanowi kwotę wolną od potrąceń komorniczych przy długach niealimentacyjnych.

Czy pracodawca może odmówić potrącenia z pensji minimalnej?

Tak, a nawet musi. Pracodawca ma prawny obowiązek chronić kwotę wolną od potrąceń. Jeśli pracownik zarabia minimalne wynagrodzenie, pracodawca powinien poinformować komornika, że potrącenie jest niemożliwe ze względu na art. 87¹ KP. Potrącenie z naruszeniem tego przepisu naraża pracodawcę na odpowiedzialność.

Czy komornik może zająć premię do pensji minimalnej?

To zależy od rodzaju premii. Premia regulaminowa wchodzi w skład wynagrodzenia za pracę i podlega tym samym zasadom ochrony. Jeśli łączne wynagrodzenie z premią przekracza minimalne wynagrodzenie netto, komornik może potrącić nadwyżkę ponad kwotę wolną. Premia uznaniowa i nagroda jubileuszowa mogą być traktowane odmiennie.

Co zrobić, gdy pracodawca mimo wszystko potrącił z pensji minimalnej?

Złóż pisemną reklamację do pracodawcy, powołując się na art. 87¹ Kodeksu pracy. Jeśli pracodawca nie skoryguje błędu, zgłoś sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Możesz też złożyć skargę na czynności komornika do sądu rejonowego, jeśli to komornik wydał błędne wezwanie do potrącenia.