Emerytura miała być czasem spokoju — a tu komornik zajmuje część świadczenia. Ile dokładnie może zabrać z emerytury w 2026 roku i jaka kwota jest chroniona? Wyjaśniamy przepisy prostym językiem, z konkretnymi liczbami.
Podstawa prawna — skąd się biorą limity zajęcia emerytury?
Zasady potrąceń z emerytur i rent reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 139–141). To właśnie te przepisy określają, ile komornik może maksymalnie potrącić i jaka kwota musi zostać na koncie emeryta.
Dodatkowo zastosowanie ma art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego, który odsyła do przepisów o egzekucji ze świadczeń emerytalno-rentowych. W praktyce oznacza to, że komornik nie może zabrać dowolnej kwoty — jest ściśle związany ustawowymi limitami.
Warto wiedzieć, że limity te zmieniają się co roku wraz z waloryzacją emerytur. Dlatego kwoty obowiązujące w 2025 roku różnią się od tych na 2026 rok. Poniżej przedstawiamy aktualne dane.
Ile procent emerytury może zabrać komornik w 2026?
Wysokość potrącenia zależy od rodzaju długu, z powodu którego prowadzona jest egzekucja. Przepisy wyróżniają trzy główne kategorie:
- Alimenty — komornik może potrącić do 60% świadczenia brutto
- Należności wobec ZUS i budżetu państwa (np. zaległe składki, podatki) — do 50% świadczenia brutto
- Inne należności (kredyty, pożyczki, długi cywilne) — do 25% świadczenia brutto
W praktyce większość emerytów-dłużników ma zajęcia z tytułu niespłaconych kredytów lub pożyczek. Oznacza to, że komornik może potrącić maksymalnie jedną czwartą brutto emerytury. To znacznie mniej niż w przypadku zajęcia wynagrodzenia za pracę, o czym pisaliśmy w artykule o limitach zajęcia komorniczego z pensji.
Kwota wolna od zajęcia komorniczego z emerytury w 2026
Kwota wolna to minimalna suma, która musi zostać na koncie emeryta po potrąceniu komorniczym. Komornik nie może zejść poniżej tego progu — nawet jeśli procentowy limit pozwalałby na większe potrącenie.
Kwota wolna jest powiązana z najniższą emeryturą i zmienia się po każdej waloryzacji (zazwyczaj 1 marca). Po waloryzacji marcowej 2026 roku kwoty wolne kształtują się następująco:
- Alimenty — kwota wolna wynosi 60% najniższej emerytury
- Należności wobec ZUS i budżetu — kwota wolna wynosi 50% najniższej emerytury
- Inne długi (kredyty, pożyczki) — kwota wolna wynosi 75% najniższej emerytury
Najniższa emerytura po waloryzacji w marcu 2026 roku wynosi 1 903,28 zł brutto (przy założeniu wskaźnika waloryzacji na poziomie ok. 4,1%). To oznacza, że dla najpowszechniejszego typu zajęcia (inne długi) kwota wolna wynosi około 1 427,46 zł brutto.
Tabela: limity potrąceń z emerytury 2026
Poniżej zestawiamy kluczowe dane w jednym miejscu. Podane kwoty opierają się na prognozowanej najniższej emeryturze po waloryzacji marcowej 2026.
| Rodzaj długu | Max % potrącenia | Kwota wolna (% najniższej em.) | Kwota wolna brutto (szacunkowo) |
|---|---|---|---|
| Alimenty | 60% | 60% najniższej emerytury | ok. 1 141,97 zł |
| Należności ZUS / budżetowe | 50% | 50% najniższej emerytury | ok. 951,64 zł |
| Inne długi (kredyty, pożyczki) | 25% | 75% najniższej emerytury | ok. 1 427,46 zł |
Warto pamiętać, że powyższe wartości dotyczą kwot brutto. Po odliczeniu podatku dochodowego i składki zdrowotnej rzeczywista kwota „na rękę" będzie niższa. Szczegółowe zasady dotyczące kwoty wolnej od zajęcia komorniczego w 2026 roku omawiamy w osobnym poradniku.
Czy komornik może zająć 13. i 14. emeryturę?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań. Odpowiedź wymaga rozróżnienia:
Trzynasta emerytura (tzw. „trzynastka") — podlega tym samym zasadom potrąceń co zwykła emerytura. Komornik może z niej potrącić odpowiedni procent, z uwzględnieniem kwoty wolnej. Nie jest w pełni chroniona.
Czternasta emerytura — zgodnie z przepisami ustawy o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym, podlega potrąceniom na zasadach ogólnych. Jednak w praktyce bywa traktowana jako osobne świadczenie i stosowane są do niej kwoty wolne.
Szczegółowo temat ten analizujemy w artykule: czy komornik może zająć 13. i 14. emeryturę. Zachęcamy do lektury, jeśli otrzymujesz te dodatkowe świadczenia.
Emerytura na koncie bankowym — dodatkowa ochrona
Osobną kwestią jest sytuacja, gdy emerytura wpływa na konto bankowe, a komornik dokonuje zajęcia rachunku. W takim przypadku obowiązują dwa niezależne mechanizmy ochrony:
Po pierwsze, ZUS sam dokonuje potrąceń przed wypłatą — komornik wysyła zajęcie do ZUS, a ten przekazuje na konto już pomniejszoną emeryturę. Po drugie, jeśli komornik zajął również konto bankowe, bank musi respektować tzw. kwotę wolną na rachunku (75% minimalnego wynagrodzenia za pracę).
Problem pojawia się, gdy emeryt trzyma na koncie oszczędności z poprzednich miesięcy. Kwota wolna na koncie bankowym chroni tylko bieżące wpływy do określonego limitu. Nadwyżka może zostać zajęta. Dlatego naszym klientom rekomendujemy, aby środki ponad bieżące potrzeby trzymać na oddzielnych, zabezpieczonych rachunkach. Więcej o mechanizmach zajęcia konta znajdziesz w artykule o zajęciu konta bankowego przez komornika.
Czy można się bronić przed zajęciem emerytury?
Tak — istnieje kilka ścieżek działania, które warto znać:
1. Sprawdź prawidłowość potrąceń. ZUS powinien stosować aktualne kwoty wolne. Jeśli po waloryzacji marcowej nadal potrącane są stare kwoty — złóż reklamację w ZUS.
2. Skarga na czynności komornika. Jeśli komornik zajmuje więcej niż pozwalają przepisy, masz prawo złożyć skargę do sądu rejonowego (art. 767 KPC). Termin to 7 dni od momentu dowiedzenia się o nieprawidłowości.
3. Rozważ ugodę z wierzycielem. Zawarcie ugody może skutkować umorzeniem egzekucji komorniczej lub zmniejszeniem zadłużenia. W naszej praktyce widzimy, że banki często wolą ugodę niż wieloletnią egzekucję z niewielkiej emerytury — szczególnie gdy dłużnik wykazuje dobrą wolę.
4. Sprawdź przedawnienie. Jeśli dług jest stary, być może uległ przedawnieniu. Szczególnie dotyczy to pożyczek i chwilówek — warto zweryfikować terminy przedawnienia różnych typów długów.
5. Zwróć się o pomoc. Stres związany z egzekucją z emerytury bywa przytłaczający. Wiele osób w tej sytuacji doświadcza lęku i bezsenności. Jeśli czujesz, że sytuacja Cię przerasta, nie jesteś sam — na naszym portalu omawiamy również psychologiczne aspekty życia z długiem.
Renta a emerytura — czy zasady są takie same?
Zasady potrąceń komorniczych z rent (rentowych, socjalnych, rodzinnych) są niemal identyczne jak dla emerytur. Obowiązują te same progi procentowe i analogiczne kwoty wolne powiązane z najniższą emeryturą.
Są jednak pewne niuanse. Renta socjalna — ze względu na niską wysokość — w praktyce bywa trudna do zajęcia, bo kwota wolna pochłania niemal całe świadczenie. Szczegóły opisujemy w artykułach o rencie socjalnej i rencie rodzinnej.
Podobnie wygląda sytuacja z innymi świadczeniami socjalnymi — wiele z nich jest w pełni chronionych przed egzekucją (np. 500+/800+, zasiłki z pomocy społecznej).
Co zrobić, jeśli emerytura nie wystarcza po potrąceniu?
To realna sytuacja wielu polskich emerytów. Gdy po zajęciu komorniczym zostaje kwota na poziomie minimum egzystencjalnego, warto rozważyć kilka opcji:
Negocjacje z wierzycielem. Wierzyciel może zgodzić się na dobrowolne, niższe raty w zamian za regularność spłat. Ugoda pozwala odzyskać kontrolę nad budżetem i uniknąć kosztów egzekucji, które dodatkowo obciążają dłużnika.
Pomoc społeczna. Emeryt, którego dochód po potrąceniu spada poniżej kryterium dochodowego, może ubiegać się o zasiłki z MOPS/GOPS. Świadczenia z pomocy społecznej są w pełni chronione przed komornikiem.
Upadłość konsumencka. W skrajnych przypadkach warto rozważyć upadłość, która pozwala na umorzenie części lub całości długów. To ostateczne rozwiązanie, ale dla wielu emerytów jedyna szansa na godne życie. Porównanie obu ścieżek znajdziesz w naszym artykule: ugoda konsumencka a upadłość.
W naszej wieloletniej praktyce obserwujemy, że najlepsza strategia to działanie zanim sytuacja stanie się krytyczna. Im wcześniej emeryt podejmie rozmowy z wierzycielem, tym większe szanse na korzystne warunki spłaty lub umorzenie części zadłużenia.